معرفی دانشکده

تاریخچه و حال دانشکده فیزیک

دانشکده فیزیک با داشتن 26 عضو هیات علمی متشکل از سه گروه آموزشی فیزیک بنیادی، فیزیک کاربردی و مواد پیشرفته و فیزیک سامانه‌های پیچیده و زیستی است. سابقه تاسیس گروه فيزيک دانشگاه شهید بهشتی به عنوان زیرمجموعه‌ای از دانشکده علوم به سال ۱۳۴۶ شمسی بازمی‌گردد. دوره کارشناسی ارشد در سال 1368 و دوره دکتری فیزیک در سال 1372 راه‌اندازی شد. پژوهشکدۀ لیزر و پلاسمای دانشگاه شهید بهشتی با مشارکت تعدادی از اعضای هیات علمی گروه فیزیک تاسیس شده است. به مرور زمان و با جداشدن گروه‌های زمین‌شناسی، ریاضی، گیاهان دارویی، علوم و فنون هسته‌ای (مهندسی هسته‌ای فعلی)، زیست‌شناسی و شیمی نهایتا دانشکده علوم به دانشکده فیزیک تغییر نام یافت.
دانشکده فیزیک دانشجویان را در سه مقطع کارشناسي، کارشناسي ارشد و دکتری در حوزه‌های فیزیک نظری و تجربی تربیت می‌کند و به دلیل کیفیت بالای آموزشی و تراز بین‌المللی فعالیتهای پژوهشی همواره اولویت بالایی در انتخاب توسط متقاضیان دوره‌های مختلف دارد. این دانشکده در قالب چندین تفاهم‌نامه بین‌المللی، همکاری‌های گسترده‌ای با موسسات و دانشگاه‌های معتبر دنیا دارد دارد و اعضای آن ارتباط و همکاریهای علمی و پژوهشی دائمی با سایر دانشگاه‌ها و مراکز علمی در داخل و خارج کشور دارند. انجمن علمی این دانشکده از فعال‌ترین انجمنهای دانشجویی دانشگاه‌های کشور و برگزیده جشنواره‌‌های مختلف از جمله جشنواره حرکت بوده است. فارغ ‌التحصیلان این دانشکده در شرکتها و واحدهای صنعتی مختلف دولتی و خصوصی مشغول به کار می‌شوند و در صورت علاقه به ادامه فعالیت آکادمیک برای تحصیل در مقاطع بالاتر و یا فعالیتهای پژوهشی جذب دانشگاه‌های بسیار معتبر داخلی و خارجی می‌شوند
​​​​​​​

آمار دانشجویان و محققین

به طور متوسط حدود 450 دانشجو با نسبت تقریبا مساوی زن و مرد در حال تحصیل در این دانشکده‌اند که از این تعداد حدود 170 نفر دانشجو دوره کارشناسی، 180 نفر دانشجو دوره کارشناسی ارشد و 100 نفر دانشجو دوره دکتری هستند. همچنین بیش از ده پژوهشگر پسادکتری با حمایت مالی دانشگاه معاونت پژوهشی دانشگاه شهید بهشتی، فدراسیون سرآمدان علمی ایران، بنیاد ملی نخبگان، مرکز تعاملات بین‌المللی معاونت علمی فناوری ریاست جمهوری و یا در قالب قرارداهایی با صندوق حمایت از پژهشگران و فناوران کشور و سایر واحدهای صنعتی و علمی خارج دانشگاه در انجام فعالیتهای پژوهشی تحت نظارت اعضای هیات علمی با ایشان فعالیت می‌کنند.
​​​​​​​

اعضای هیات علمی

هیات علمی دانشکده فیزیک 26 عضو اصلی (8 نفر در مرتبه استادی، 13 نفر در مرتبه دانشیاری و 5 نفر در مرتیه استادیاری) دارد. سه نفر از اعضا به طور همزمان عضو وابسته پژوهشکده لیزر و پلاسما، یک نفر عضو وابسته به دانشکده شیمی و یک نفر هم عضو وابسته به پژوهشکده علوم شناختی است. همچنین پنج نفر از اعضای هیات علمی این دانشکده به عنوان محقق غیرمقیم به پژوهشکده‌های فیزیک، نجوم، علوم نانو و ذرات بینادی پژوهشگاه دانشهای بنیادی (IPM) وابسته‌اند. اعضای هیات علمی این دانشکده در سطوح مختلف مدیریت و سیاستگذاری علمی دانشگاه و کشور مشارکت دارند و از جمله ریاست (سه دوره) و معاونت پژوهشی و فناوری دانشگاه شهید بهشتی، ریاست دانشگاه آزاد اسلامی، ریاست سازمان ملی استعدادهای درخشان، دبیر کلی سازمان ملی یونسکو و مدیریت واحدهای بنیاد ملی نخبگان را عهده‌دار بوده‌اند و در بنیادهایی مانند فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران، انجمن فیزیک ایران و انجمن نجوم ایران عضویت دارند. هرساله چندین کنفرانس ملی و بین‌المللی به میزبانی دانشکده فیزیک و دبیری اعضای هیات علمی آن برگزار می‌شود.
​​​​​​​

امکانات و فضای فیزیکی

تالار ابن هیثم با گنجایش 110 نفر در طبقه همکف دانشکده واقع شده و در همه ایام سال میزبان کنفرانسهای ملی و بین‌المللی، سمینارهای هفتگی دانشکده و سایر رویدادهایی است کـه توسط گروههای و انجمن علمی دانشجویی برگزار می‌شود. همچنین یک سایت کامپیوتری و دو سالن مطالعه برای استفاده دانشجویان در داخل ساختمان اصلی قابل دسترسی است. کتابخانه اشتراکی دانشکده‌های فیزیک و شیمی و ریاضی دارای مخزن باز شامل 11550 جلد کتاب فارسی و 16652 جلد کتاب لاتین و نزدیک به هزار عنوان پایان‌نامه کارشناسی ارشد و رساله دکتری فیزیک است و یک سالن مطالعه به مساحت 450 متر مربع دارد. دفتر انجمن علمی دانشجویی در طبقه هم‌کف دانشکده قرار دارد. محوطه بیرونی دانشکده دارای یک فضای سبز وسیع و دل‌انگیز است که در آن مکانهای متعددی برای مطالعه، استراحت و تفریح (فوتبال دستی و پینگ پونگ) دانشجویان آماده شده است.
فضای آموزشی و آزمایشگاه‌های پژوهشی با مساحت 1740 متر مربع شامل 7 کلاس درسی، 5 آزمایشگاه آموزشی و 8 آزمایشگاه تحقیقاتی است. آرمایشگاه‌های آموزشی شامل
  • آزمایشگاه فیزیک پایه 1 و 2
  • آزمایشگاه فیزیک پایه 3 و 4 و حالت جامد
  • آزمایشگاه اپتیک
  • آزمایشگاه الکترونیک
  • آزمایشگاه پیشرفته فیزیک
آزمایشگاه پژوهشی:
  • اپتیک
  • اپتیک غیرخطی
  • لیزر
  • الکتروسرامیک
  • سنتز نانو مواد
  • اسپینترونیک
  • دستگاه‌های AFM و UV-Vis
  • آزمایشگاه میان‌رشته‌ای
همچنین یک کارگاه ماشین‌افزار خدمات فنی به آزمایشگاه‌ها ارائه می‌دهد. خوشه محاسباتی دانشکده با داشتنن حدود صد پردازنده در اختیار پژوهشهای مبتنی بر محاسبات سنگین (HPC) است.
مرکز نوآوری دانشکده فیزیک در حال تاسیس است تا با حمایت از ایده‌های خلاقانه دانشجویان و اساتید دانشکده قابلیت تجاری سازی این ایده‌ها آزموده و تقویت شود.

​​​​​​​

تفاهم‌نامه‌ها و ارتباطات بین‌المللی

با حمایت مدیریت همکاری‌های علمی بین‌المللی دانشگاه شهید بهشتی، این دانشکده چندین تفاهم‌نامه‌ی همکاری با موسسات و دانشگاه‌های معتبر بین‌المللی از جمله سرن (CERN)، مرکز بین‌المللی فیزیک نظری (ICTP)، دانشگاه کازان، دانشگاه والنسیا و ... برای گذراندن دوره‌های فرصت مطالعاتی دانشجویان تحصیلات تکمیلی و اعضای هیات علمی و برگزاری دوره‌های دکتری مشترک منعقدکرده‌است. اعضای هیات علمی دانشکده فیزیک ارتباطات گسترده‌ای با پروژه‌ها و دانشگاه‌های معتبر خارجی (پروژه ماهواره پلانک و برخورددهنده اف سی سی) و داخلی (رصدخانه ملی) و سایر مراکز علمی کشور از جمله پژوهشگاه دانشهای بنیادی (IPM)، فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران، انجمن فیزیک ایران و انجمن نجوم ایران دارند و هر ساله میزبانی کنفرانس ملی و بین‌المللی مختلفی در دانشگاه شهید بهشتی را به عهده می‌گیرند.



​​​​​​​

افتخارات و دستاوردهای دانشکده فیزیک

برخی افتخارات کسب شده توسط اعضای هیات علمی این دانشکده:
  • سه استاد نمونه کشوری (سالهای 78 و 91 و 97)
  • سه برنده پژوهشهاي كاربردي در جشنواره بين المللي خوارزمي (سالهای 78 و 85 و 95)
  • دو برنده پژوهشهاي بنیادی در جشنواره جوان خوارزمي و بين المللي خوارزمي (86 و 92)
  • دو عضو فدارسیون سرآمدان علمی ایران (بین سالهای 1393 تا 1400)
  • کسب ديپلم افتخار از مسابقه سالانه جهاني گرانش (2014)
  • کسب جایزه بین المللی Buchalter در کیهان شناسی (2016)
  • دو مدیر پژوهشی برتر کشوری (سالهای 85 و 89)
  • سه برنده جایزه دکتر کاظمی آشتیانی (سالهای 91 و 93و 94)
بروندادهای پژوهشی دانشکده فیزیک از نظر کمی کیفی جایگاه بالایی دارد به طوری که سرانه مقاله نمایه شده در سامانه اسکوپوس برای هر عضو هیات علمی این دانشکده حدود 4 (دو برابر میانگین دانشگاه شهید بهشتی) و سرانه مقاله‌ها در چارک اول این سامامه حدود 5/2 (چهار برابر میانگین دانشگاه) بوده است.
​​​​​​​

معرفی گروه‌های آموزشی و گرایشهای دانشکده فیزیک

پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی بدون گرایش است و دانشجویان پس از گذراندن دروسی اصلی در زمینه الکترومفناطیس، مکانیک کلاسیک، مکانیک کوانتمی و مکانیک آماری، درسهای گرایشی و اختیاری در زمینه‌های مختلف نجوم، فیزیک حالت جامد، اپتیک، لیزر، ذرات بنیادی و هسته‌ای و ... را اخذ می‌کنند. در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری پذیرش دانشجویان در گرایش‌های خاص انجام می‌شود و دانشجویان به یکی از سه گروه آموزشی فیزیک بنیادی (گرایشهای ذرات بنیادی و نظریه میدانها، گرانش، اخترفیزیک و کیهان شناسی)، فیزیک کاربردی و مواد پیشرفته (گرایشهای فیزیک ماده چگال، اتمی-مولکولی) و فیزیک سامانه‌های پیچیده و زیستی وارد می‌شوند.
​​​​​​​

انگیزه تحصیل در رشته فیزیک و بازار کار

قدمت فیزیک به چهارصد سال می‌رسد. یکی از اهداف اصلی علم فیزیک شناخت قوانین حاکم بر طبیعت از ریزترین تا درشت ترین مقیاسهای طولی (یعنی شناخت ساختار ذرات بنیادی مانند الکترون‌ها تا ویژگی‌های کل کیهان) است. در همین حال اغلب یافته‌های فیزیک در خصوص مواد تحولات عظیمی را در فناوری ایجاد کرده است:
  • الکترومغناطیس: مخابرات، رادیو و تلویزیون
  • کوانتوم: نیمه هادی‌ها، کامپیوترهای کلاسیک و کوانتمی
  • مکانیک: انرژی، سازه ها و هوافضا
  • ترمودینامیک: موتورها و حمل ونقل
  • فیزیک هسته‌ای: راکتور و پزشکی
  • سامانه‎های پیچیده: اقتصاد، جامعه‌شناسی
به طور سنتی یکی از شغلهای خاص مورد علاقه فارغ‌التحصیلان این رشته تدریس در دبیرستانها و دانشگاه‌ه و نیز فعالیتهای مرتبط با ترویج علم از قبیل برنامه‌سازی تلویزیونی و روزتامه‌نگاری علمی است. دانشجویانی که در مقاطع مختلف در رشته فیزیک تحصیل می‌کنند با شیوه علمی و سیستماتیک برخورد با مسائل پیچیده آشنا می‌شوند و توانایی ذهنی و مهارتهای کامپیوتری و آزمایشگاهی ویژه لازم برای حل این نوع مسائل در ایشان تقویت می‌شود و فارغ‌التحصیلان رشته فیزیک علاوه بر کارهای تخصصی و آکادمیک در سایر رشته‌های مختلف فنی و مدیریتی موفق می‌شوند خلاقیت و توانایی منحصر به فردی از خود نشان دهند. برای توفیق در تحصیل و اشتغال آینده به دانشجویان رشته فیزیک توصیه می‌شود قبل از هر چیز به مطالعه عمیق منابع درسی و بحث با دانشجویان و اساتید برای تسلط بر مفاهیم فیزیکی تمرکز داشته باشند. با توجه به سرعت پیشرفت علم مراجعه به منابع درسی و مقالات به زبان انگلیسی جزو اولویتهای اساتید و مدرسان این دانشکده است. شرکت فعال در کنفرانسهای ملی و بین‌المللی که هر ساله در دانشکده برگزار می‌شود نیز فرصت مغتنمی برای آشنایی با مرزهای علم برای دانشجویان است. تقویت مهارتهای محاسباتی و کار با نرم‌افزارهای تخصصی و برنامه نویسی و شرکت در برنامه‌های جنبی انجمن علمی دانشجویی و نیز همکاری با اساتید در اجرای پروژه‌ها و برنامه‌های پژوهشی، آموزشی و فناوری ایشان در کنار توجه به مفاهیم درسی در آینده شغلی دانشجویان تاثیرگذار است.
​​​​​​​